Po zdaniu egzaminu można jeździć przez miesiąc, później trzeba iść do urzędu

Kierowcy muszą uważać na przepisową pułapkę, o czym boleśnie przekonał się pewien motocyklista. Tymczasowe, elektroniczne prawo jazdy obowiązuje tylko do czasu wyrobienia fizycznego dokumentu. Jeśli świeżo upieczony kierowca go nie odbierze, traci uprawnienia.

• Tymczasowe prawo jazdy jest ważne tylko 30 dni, a po tym czasie trzeba odebrać plastikowy dokument w urzędzie.
• Brak odbioru może oznaczać grzywnę, utratę uprawnień i sądowy zakaz prowadzenia pojazdów.
• Przy zakazie dłuższym niż rok kierowca musi ponownie zdać egzamin teoretyczny i praktyczny.

Świeżo upieczony kierowca może legalnie wrócić do domu, prowadząc pojazd kategorii, na którą zdał egzamin. Wiele osób zapomina jednak, że tymczasowe prawo jazdy jest ważne tylko 30 dni. Po tym okresie należy udać się do wydziału komunikacji, aby odebrać plastikowe, fizyczne prawo jazdy. Bez tego dokumentu kierowca formalnie traci uprawnienia.

Tymczasowe prawo jazdy ważne tylko 30 dni – pułapka na zapominalskich

Do sierpnia 2023 r. sytuacja była prostsza. Zdanie egzaminu rozpoczynało procedurę uzyskania uprawnień, a legalnie prowadzić pojazd można było dopiero po odebraniu fizycznego dokumentu.

Od dwóch lat funkcjonuje jednak tymczasowe prawo jazdy. Po zdanym egzaminie dane natychmiast trafiają do systemu, a tymczasowe prawo jazdy automatycznie pojawia się w aplikacji mObywatel. Rozwiązanie wydaje się wygodne, jednak w praktyce generuje problemy. Po upływie 30 dni tymczasowy dokument traci ważność i trzeba odebrać tradycyjne prawo jazdy. Jeśli kierowca tego nie zrobi lub nie jest świadomy tego obowiązku, formalnie traci uprawnienia.

Taka osoba jest traktowana jak ktoś, kto nigdy nie zdawał egzaminu. Podczas kontroli drogowej grozi jej mandat w wysokości co najmniej 1500 zł. Warto pamiętać, że w razie kolizji nie chroni jej polisa OC. Ubezpieczyciel w ramach regresu może domagać się zwrotu wypłaconych świadczeń.

Brak uprawnień skutkuje obligatoryjnym zakazem prowadzenia pojazdów

Konsekwencje sięgają dalej. Dochodzi do kuriozalnej sytuacji. Przepisy przewidują, że za jazdę bez uprawnień sąd obligatoryjnie orzeka zakaz prowadzenia pojazdów na okres od 6 miesięcy do 3 lat. Ustawodawca chciał karać osoby, które świadomie prowadzą pojazd bez wymaganych uprawnień. W praktyce dotyka to również kierowców, których dokument prawa jazdy czeka na odbiór w urzędzie. Nie zawsze wynika to z lekceważenia formalności – często jest skutkiem braku wiedzy o przepisach lub zwykłego przeoczenia.

Jeśli sądowy zakaz prowadzenia pojazdów wyniesie ponad rok, kierowca po jego zakończeniu nie odzyskuje automatycznie uprawnień. Musi ponownie zdać egzamin państwowy – teoretyczny i praktyczny. Dopiero po zdaniu obu części starosta przywraca zatrzymane uprawnienia. W praktyce nawet krótkie przeoczenie formalności może skończyć się wielomiesięczną przerwą w jeździe i koniecznością ponownego zdawania egzaminów.

Tymczasowe prawo jazdy jest ważne tylko 30 dni – interwencja RPO w sprawie motocyklisty

O bezwzględności przepisów przekonał się 18-letni motocyklista z województwa świętokrzyskiego. Wpadł w pułapkę prawną, która skończyła się grzywną i zakazem prowadzenia pojazdów. Policja zatrzymała go 13 lipca 2024 r., zarzucając jazdę bez uprawnień. Sąd Rejonowy uznał go za winnego z art. 94 § 1 Kodeksu wykroczeń, wymierzając 1500 zł grzywny oraz sześciomiesięczny zakaz prowadzenia pojazdów.

Sprawą zainteresował się Rzecznik Praw Obywatelskich. Ustalił, że motocyklista zdał egzamin na kategorię A już 11 czerwca, a uprawnienia uzyskał 27 czerwca. Tymczasowe prawo jazdy obowiązywało do 11 lipca, a plastikowy dokument odebrał dopiero 15 lipca – dwa dni po kontroli drogowej. W tym czasie widniał już w Centralnej Ewidencji Kierowców jako kierowca posiadający uprawnienia, mimo braku fizycznego dokumentu.

RPO zaskarżył wyrok, podkreślając, że prawo jazdy jedynie potwierdza posiadane uprawnienia, a brak dokumentu nie oznacza ich utraty. Według Rzecznika motocyklista nie popełnił wykroczenia, a ukaranie było rażąco niesłuszne. Sprawa trafiła do ponownego rozpatrzenia, a kierowca ma szansę na uniewinnienie.

Warto pamiętać, że nie tylko brak odebrania prawa jazdy z urzędu powoduje problemy. Podobne konsekwencje dotyczą dowodu rejestracyjnego.