„Wyścigi słoni” nadal zakazane – ministerstwo wycofuje się ze złagodzenia zakazu dla ciężarówek

Nie dość, że zakaz wyprzedzania przez auta ciężarowe nie jest zbyt często respektowany, to miał przestać obowiązywać w nocy. Nie zgodzili się na to jednak policjanci – twierdząc, że zagrozi bezpieczeństwu.

• „Wyścigi słoni” to potoczne określenie wyprzedzania się ciężarówek na drogach szybkiego ruchu.
• Obowiązujące przepisy ograniczają możliwość wykonywania takich manewrów.
• Rząd planował poluzowanie zakazów w nocy, ale MSWiA odrzuciło ten pomysł ze względów bezpieczeństwa.

W przypadku kierowców aut osobowych tzw. wyścigi słoni poważnie utrudniały jazdę autostradami, blokując pasy i spowalniając ruch. Dlatego, mimo protestów branży transportowej, zdecydowano się na kontrowersyjny zakaz wyprzedzania przez ciężarówki. Przepis obowiązuje od lipca 2023 roku, ale po dwóch latach zapowiedziano jego częściowe złagodzenie. Jednak ostatecznie resort infrastruktury postanowił się wycofać ze zmian.

„Wyścigi słoni” – ciężarówki z zakazem lewego pasa i wyprzedzania

Ustawa Prawo o ruchu drogowym w art. 16 ogranicza największym autom zajmowanie lewego pasa ruchu. Na autostradach i drogach ekspresowych z trzema lub więcej pasami w jednym kierunku, kierowcy ciężarówek powyżej 3,5 tony oraz zestawów dłuższych niż 7 metrów muszą trzymać się dwóch pasów po prawej stronie jezdni. Lewy pas zarezerwowano wyłącznie dla lżejszych pojazdów. Jeśli kierowca ciężarówki złamie ten przepis, zapłaci 500 zł mandatu i otrzyma 6 punktów karnych.

Na tym jednak lista zakazów się nie kończy. Zgodnie z art. 24 PoRD, kierowca pojazdu ciężarowego (kategorii N2 lub N3) nie może wyprzedzać na drogach dwupasmowych – czyli tam, gdzie w jednym kierunku są tylko dwa pasy ruchu. Od tej zasady istnieją dwa wyjątki: pierwszy – jeśli wyprzedzany pojazd jedzie znacznie wolniej niż wynosi limit prędkości dla ciężarówek, drugi – gdy pojazd porządkowy, remontowy lub techniczny porusza się z włączonymi żółtymi sygnałami błyskowymi.

Zakazy trudne do egzekwowania

Respektowanie przepisów dotyczących zakazu wyprzedzania przez ciężarówki nie należy do najłatwiejszych – głównie dlatego, że nie wszystkie zapisy są jasne. Spore kontrowersje budzi wyjątek, który pozwala wyprzedzić inny pojazd, jeśli porusza się on „z prędkością znacznie mniejszą od dopuszczalnej dla pojazdów kategorii N2 lub N3”. Tyle że nigdzie nie określono, co konkretnie oznacza „znacznie mniejsza”. Dla kierowców ciężarówek różnica 2–3 km/h bywa istotna, ale z perspektywy jadących osobówkami to wręcz niezauważalne. Ostateczną decyzję podejmuje policjant – może ukarać kierowcę mandatem lub poprzestać na pouczeniu.

W praktyce funkcjonariusze często wykazują się wyrozumiałością, co potwierdzają statystyki. Od lipca do grudnia 2023 roku – a więc już po wejściu w życie nowych przepisów – policjanci wystawili zaledwie 2154 mandaty za łamanie zakazu wyprzedzania i tylko 42 za jazdę lewym pasem.

Nocne „wyścigi słoni” – jednak nie będzie złagodzenia przepisów?

W nowelizacji kodeksu drogowego planowano złagodzić zakaz wyprzedzania przez ciężarówki. Przepis miałby nie obowiązywać między godziną 23:00 a 5:00 rano. Zdaniem Ministerstwa Infrastruktury rozwiązanie to mogłoby korzystnie wpłynąć na branżę transportową – dzięki skróceniu czasu przewozu, firmy odnotowałyby oszczędności.

Podczas konsultacji Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, odpowiedzialne za nadzór nad policją, sprzeciwiło się jednak takiemu pomysłowi. Na wniosek funkcjonariuszy wskazano, że mimo mniejszego ruchu w nocy, nadal występują zagrożenia związane z manewrem wyprzedzania. W warunkach nocnych trudniej ocenić odległość i prędkość pojazdów. To, zdaniem MSWiA, zwiększa ryzyko niebezpiecznych sytuacji na drogach ekspresowych i autostradach.

Ostatecznie zdecydowano, że przepis pozostanie bez zmian. Warto jednak pamiętać, że to nadal projekt ustawy, który dopiero trafi do parlamentu. Niewykluczone więc, że posłowie zdecydują się przywrócić nocne „wyścigi słoni”.