Zatrważające efekty kontroli NIK. Znaków na drogach jest zbyt wiele, są źle ustawione i wprowadzają w błąd

Najwyższa Izba Kontroli potwierdza to, co większość kierowców wie od dawna. Znaki drogowe, zamiast poprawiać bezpieczeństwo, często je pogarszają. Czy jest szansa na zmianę jakości oznakowania?

Nie jest tajemnicą, że poruszanie się po polskich drogach wymaga od kierowców szczególnej ostrożności. Nie tylko z uwagi na przepisy, ale i gąszcz znaków, które zamiast pomagać, często wprowadzają w błąd.

Przegapienie ograniczenia prędkości lub zakazu postoju nie zawsze wynika z lekceważenia przepisów. Często to rezultat zbyt dużej liczby informacji, sprzecznych oznaczeń, złego ich rozmieszczenia albo przesłonięcia reklamami. Niestety, dla drogówki np. nadmiar znaków to żadne usprawiedliwienie – mandaty są wystawiane.

Nadmiar znaków – co poszło nie tak?

NIK wskazuje wprost. Sposób oznakowania dróg w Polsce pozostawia wiele do życzenia. Winne są m.in. braki kadrowe, niewłaściwa organizacja pracy w urzędach, zły stan techniczny znaków, a także ich nieczytelność lub niezgodność z projektami organizacji ruchu. W wielu miejscach znaki są niezatwierdzone, błędnie rozmieszczone lub w ogóle nieprowadzone w ewidencjach. Co gorsza – aż 21% oznakowania wprowadza uczestników ruchu w błąd.

Kontrolą objęto 19 jednostek, w tym oddziały Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, urzędy marszałkowskie czy powiatowe i miejskie zarządy dróg. Wnioski są jednoznaczne: żaden z podmiotów nie realizował powierzonych zadań prawidłowo. Dodatkowo, w wielu samorządach dochodziło do nielegalnego łączenia funkcji zarządzającego ruchem i zarządcą drogi. To prowadziło do zatwierdzania projektów przez ich autorów – bez zewnętrznej kontroli.

Oznakowanie dróg – niemal wszędzie niezgodne z przepisami

Najwyższa Izba Kontroli ujawniła szereg poważnych problemów związanych z oznakowaniem dróg w Polsce. Na 63% skontrolowanych odcinków stwierdzono, że projekty organizacji ruchu zostały wprowadzone niezgodnie z przepisami prawa. W sumie stwierdzono ponad tysiąc przypadków niewłaściwego ustawienia znaków lub urządzeń BRD. Nie były one przewidziane w dokumentacji, albo zostały pominięte mimo zapisów w projektach. Na prawie połowie dróg nie zainstalowano wymaganych oznaczeń, choć były one uwzględnione w zatwierdzonych projektach.

Na 31% skontrolowanych odcinków znaki drogowe były zasłonięte przez roślinność lub reklamy ustawione w pasie drogowym albo jego bezpośrednim sąsiedztwie, co znacząco ograniczało ich widoczność. Co piąte oznakowanie – według NIK – było nieczytelne, wprowadzało uczestników ruchu w błąd, zawierało błędy projektowe lub wymagało nadmiernego skupienia ze strony kierowców.

Nadmiar znaków – 147 na jednym rondzie

Jednym z najbardziej jaskrawych przykładów nadmiaru znaków jest rondo Zgrupowania AK „Radosław” w Warszawie. W promieniu 200 metrów od skrzyżowania zlokalizowano aż 147 znaków drogowych.

W tym rejonie doszło w latach 2022–2023 do 198 wypadków i kolizji. Najczęstszymi przyczynami były nieprawidłowa zmiana pasa ruchu, niezachowanie odpowiedniej odległości oraz niedostosowanie prędkości.

NIK uznała, że nadmierne zagęszczenie znaków w miejscach wymagających szczególnej uwagi może ograniczać percepcję kierowców. To sprzyja popełnianiu błędów prowadzących do zdarzeń drogowych.

Nadmiar znaków – ma być lepiej

Najwyższa Izba Kontroli przedstawiła szereg rekomendacji, które mają na celu poprawę bezpieczeństwa i przejrzystości oznakowania dróg w Polsce. Postuluje wzmocnienie nadzoru Ministra Infrastruktury nad całym systemem zarządzania ruchem drogowym, a nie tylko nad drogami krajowymi.

Zaleca również wprowadzenie jednolitych standardów dotyczących zarówno kontroli, jak i samego oznakowania. Konieczne – zdaniem kontrolerów – jest uproszczenie i przegląd obowiązujących znaków drogowych, tak aby ograniczyć ich nadmiar i zwiększyć czytelność.

Izba zwraca także uwagę na potrzebę ograniczenia liczby reklam przy drogach. Zwłaszcza w pobliżu skrzyżowań i przejść dla pieszych, gdzie mogą one przesłaniać znaki.

Na koniec NIK apeluje o rozpoczęcie prac legislacyjnych, które pozwolą skuteczniej egzekwować przepisy oraz realizację zaleceń po kontrolach oznakowania przez zarządców dróg.