Twardy pedał hamulca, spadek mocy, niepokojące syczenie spod maski, wycieki oleju? To mogą być pierwsze sygnały wskazujące na to, że pompa vacum przestaje działać prawidłowo. To zła wiadomość o tyle, że pompa próżniowa to ważny element, mający ogromny wpływ także i na bezpieczeństwo jazdy. Sprawdź, jak działa pompa vacum i po czym rozpoznać jej  awarię.

  • Pompa vacum (zgodnie zresztą ze swoją nazwą) odpowiada za wytwarzanie podciśnienia. Występuje w dieslach, ale i – wcale nierzadko – także w autach z napędem benzynowym.
  • Objawy awarii pompy są zazwyczaj dość wyraźne i nie warto ich ignorować.
  • W wielu przypadkach pompę próżniową da się zregenerować. Ale czasem w grę wchodzi już tylko wymiana.

Pompa vacum (próżniowa; od łacińskiego vacuum – próżnia) odpowiada za wytwarzanie podciśnienia potrzebnego do pracy kilku kluczowych układów w aucie. Uwaga – często są to układy mające wpływ także i na bezpieczeństwo jazdy. Sprawna pompa próżniowa jest ważna więc przede wszystkim z punktu widzenia układu wspomagającego pracę hamulców (serwo), ale vacum często wspiera też działanie układu recyrkulacji spalin EGR oraz np. sterowanie turbosprężarką. No a gdy pompa vacum zaczyna szwankować, to symptomy potrafią pojawić się szybko i wyraźnie.

W tym krótkim poradniku przeczytasz więc jakie są dokładnie objawy awarii, jak działa pompa próżniowa i co należy zrobić, gdy dojdzie do jej uszkodzenia. 

Pompa vacum – co to jest? Za co odpowiada pompa vacum?

Pompa vacum wytwarza podciśnienie potrzebne do sterowania różnymi układami w aucie – tylko tyle i aż tyle. Rozwiązanie to stosuje się przede wszystkim w jednostkach wysokoprężnych, ponieważ w dieslach naturalne podciśnienie w dolocie okazuje się zbyt niskie, by zasilić układy pomocnicze.

W silnikach benzynowych pompa vacum pojawia się rzadziej, ale też nie na tyle rzadko, by właściciele aut benzynowych mogli tym elemencie całkowicie zapomnieć. Ogólnie w benzyniakach odpowiednie podciśnienie często powstaje już w układzie dolotowym, ale… nie zawsze. Wiele popularnych modeli Opla, Saaba i Fiata z napędem benzynowym też korzysta z pompy vacum.

pompa vacum próżniowa
Pompa vacum wspomaga m.in. działanie układu hamulcowego. A więc ma pośredni wpływ na bezpieczeństwo jazdy.

Najważniejszym zadaniem pompy vacum to wspomaganie pracy układu hamulcowego. To właśnie dzięki podciśnieniu serwo hamulcowe może zwiększać siłę nacisku na hamulce. W wielu konstrukcjach pompa zasila także siłowniki zaworu EGR oraz układ sterowania geometrią turbosprężarki lub zaworem wastegate. Uwaga: to dotyczy głównie starszych aut, bo w nowszych praca turbo jest już przeważnie sterowana elektrycznie. 

Pompa vacum najczęściej znajduje się przy głowicy silnika. W zależności od modelu spotkamy odmianę czysto mechaniczną lub elektryczną. W niektórych jednostkach stanowi ona jeden moduł z pompą oleju.

Objawy uszkodzenia pompy vacum

Uszkodzona pompa vacum zwykle daje o sobie znać przez spadek generowanego podciśnienia. To z kolei wpływa na pracę kilku układów jednocześnie, dlatego symptomy bywają różne, choć zazwyczaj dość łatwo da się je wyłapać. 

Najbardziej charakterystyczny objaw to „twardy” pedał hamulca. Kierowca musi więc użyć większej siły, a auto reaguje słabiej niż wcześniej. Często pojawia się także spadek skuteczności hamowania – droga zatrzymania może się wydłużyć, a reakcja układu staje się mniej przewidywalna.

„Kończąca się” pompa vacum potrafi też generować różne dziwne dźwięki. Pod maską słychać wtedy np. syczenie, gwizd, świszczenie, a czasem grzechotanie. Takie dźwięki zwykle wskazują na nieszczelność albo zużycie elementów wewnętrznych.

Wyciek oleju z pompy vacum może być na tyle duży, że pod autem będzie widać plamy. | Zdjęcie: GettyImages

Do częstych objawów należą też wycieki oleju. Na obudowie pompy mogą pojawić się tłuste ślady, a rozgrzany olej spływający na silnik bywa źródłem zapachu przypominającego spaleniznę.

W niektórych autach występują dodatkowo nierówna praca silnika na biegu jałowym, utrata mocy, drgania podczas gaszenia jednostki napędowej czy zapalenie kontrolek na desce rozdzielczej.

Najczęstsze przyczyny awarii pompy vacuum

Pompa vacum pracuje w trudnych warunkach, więc z czasem ulega naturalnemu zużyciu. Dotyczy to zarówno uszczelnień, jak i elementów roboczych odpowiedzialnych za wytwarzanie podciśnienia. Uwaga: spory wpływ na trwałość ma olej silnikowy. To on smaruje mechanizm, odprowadza nadmiar ciepła i ogranicza ryzyko przegrzania. Zbyt rzadka wymiana oleju oraz stosowanie środków smarnych niedopasowanych do danego silnika zwiększają ryzyko przedwczesnego zużycia pompy.

Problemem bywają także zatkane kanaliki olejowe. Ograniczone smarowanie szybko prowadzi do uszkodzeń mechanicznych. Bardzo częstą przyczyną problemów okazują się nieszczelności przewodów podciśnienia. Pęknięte lub sparciałe gumowe wężyki potrafią dawać objawy podobne do uszkodzonej pompy vacum, dlatego warto sprawdzić je na początku diagnostyki.

Jak sprawdzić pompę vacum? Diagnostyka sprawności

Najdokładniejszą metodą kontroli pozostaje pomiar podciśnienia przy użyciu tzw. wakuometru lub manometru. Sprawna pompa vacum powinna utrzymywać wartość w przybliżeniu od -0,7 do -0,9 bara, a według części danych – nawet do -1,0 bara. Ale uwaga: równie ważna jak sam wynik jest stabilność wskazań. Bo jeśli wartość wyraźnie spada albo skacze, to zapewne układ ma nieszczelność. W praktyce mechanicy sprawdzają więc także stan przewodów, króćców i uszczelek. To miejsca, w których często dochodzi do „ucieczki” podciśnienia.

Pompa próżniowa wspomaga działanie serwa hamulcowego. | Zdjęcie: GettyImages

Wymiana czy regeneracja pompy vacuum – co jest lepszym rozwiązaniem?

Wybór zależy od rodzaju uszkodzenia. Jeśli problem dotyczy wyłącznie wycieku oleju, czasem wystarcza zestaw uszczelniający. To najprostsza i najtańsza droga naprawy. No a poza tym regenerowana pompa vacum kosztuje zazwyczaj znacznie mniej niż nowa. Uwaga: w takim wypadku musisz jednak wziąć pod uwagę ewentualną krótszą żywotność takiej pompy. Wyjściem pośrednim będzie zakup taniego zamiennika – taki element może przez chwilę nawet działać, że po kilku miesiącach zacznie np. puszczać olej? Cóż…

Gdy z kolei zużyciu uległy elementy robocze pompy, to nierzadko bardziej opłaca się zakup nowej części.

Cena pompy vacuum i koszt naprawy

Cena nowej pompy vacum zależy od konstrukcji silnika oraz od producenta (jakości) konkretnej pompy. W wielu popularnych modelach koszt zakupu mieści się w przedziale od 500 do 1500 zł. Ale uwaga – bardziej rozbudowane układy potrafią być i wyraźnie droższe.

Pompa vacum: wymiana czy regeneracja? To zależy... | Zdjęcie: GettyImages

W przypadku pomp zintegrowanych z innymi podzespołami cena może sięgać nawet 3000 zł! Na końcowy rachunek wpływa również robocizna. Jeśli mechanik musi demontować dodatkowe elementy osprzętu albo część silnika, koszt naprawy rośnie. Z tego powodu pełny serwis może zamknąć się w kilkuset złotych, ale w trudniejszych przypadkach – pochłonie nawet i kilka tysięcy złotych.

Regeneracja zazwyczaj pozwala ograniczyć wydatki, choć nie zawsze będzie najlepszym wyborem długoterminowym.

FAQ

Czy pompa vacum występuje w silnikach benzynowych?

Tak, ale znacznie rzadziej niż w dieslach. W wielu silnikach benzynowych wystarczające podciśnienie powstaje w układzie dolotowym, dlatego dodatkowa pompa nie zawsze jest potrzebna. W nowszych konstrukcjach można jednak spotkać także elektryczne pompy vacum.

Co wpływa na żywotność pompy próżniowej?

Największe znaczenie ma jakość i regularna wymiana oleju silnikowego. Liczy się także drożność kanałów olejowych, szczelność przewodów podciśnienia oraz ogólny stan osprzętu silnika. Słabej jakości części również skracają trwałość podzespołu.

Pompa vacum a odpalanie silnika – czy ma wpływ?

Sama pompa vacum zazwyczaj nie odpowiada bezpośrednio za rozruch silnika. Problemy powiązane z układami sterowanymi podciśnieniem lub błędy po nieprawidłowym montażu mogą jednak utrudniać uruchomienie auta.

Pompa próżniowa może mieć wpływ na bezpieczeństwo jazdy, więc w razie wątpliwości skonsultuj się z mechanikiem. | Zdjęcie: GettyImages

Podsumowanie

Pompa vacum (próżniowa) odpowiada za wytwarzanie stabilnego podciśnienia potrzebnego do sterowania m.in. pracą serwa hamulcowego. Gdy zaczyna zawodzić, szybko pojawiają się charakterystyczne objawy – twardy pedał hamulca, hałasy i wycieki oleju. Szybka diagnostyka i trafna decyzja o naprawie pozwalają uniknąć większych kosztów oraz problemów z bezpieczeństwem jazdy.

Piotr Wróbel
Udostepnij:

Otomoto.pl News to najnowsze informacje i aktualności motoryzacyjne oraz baza wiedzy na temat modeli, marek i danych technicznych. Chcesz być na bieżąco? Obserwuj nas w Google News.

Obserwuj nas na Google News

Czytaj również