Ręczne skrzynie biegów coraz szybciej znikają z nowych samochodów. Tymczasem japońscy naukowcy przekonują, że samodzielna zmiana biegów może być codziennym treningiem dla mózgu i angażuje go znacznie bardziej niż jazda z automatem.

  • Naukowcy z Japonii zaobserwowali większą aktywność kory przedczołowej podczas jazdy autem z ręczną skrzynią biegów.
  • Zmiana biegów angażuje jednocześnie pamięć, koncentrację i podejmowanie decyzji.
  • Mimo tych korzyści manualne przekładnie stopniowo znikają z rynku

Ręczna skrzynia biegów z roku na rok staje się coraz rzadszym widokiem w nowych samochodach, niezależnie od segmentu i ceny. Producenci stawiają na automaty, a rozwój napędów hybrydowych i elektrycznych tylko przyspiesza ten trend. Klienci chętnie wybierają automatycznie skrzynie – częsta jest opinia o tym, że kto raz pojeździł z automatem, nie będzie już chciał wrócić do samodzielnego zmieniania biegów. Trudno się dziwić: zwłaszcza w mieście, automat to wielka wygoda. Poza tym, wybór samochodów z ręczną skrzynią jest coraz mniejszy, nawet wśród aut małych i niedrogich, albo sportowych – czyli w rejonach rynku, w których obecność pedału sprzęgła kiedyś była oczywistością. 

Tymczasem japońscy naukowcy przekonują, że wraz z manualną przekładnią możemy tracić coś więcej niż tylko nieco emocji i większe zaangażowanie kierowcy.

Badaniem kierował znany neurobiolog

Za projektem stoi prof. Ryuta Kawashima z Tohoku University, jeden z najbardziej znanych japońskich neurobiologów zajmujących się funkcjonowaniem mózgu. To jego badania stały się podstawą popularnej serii gier Brain Age na konsolę Nintendo, która miała ćwiczyć pamięć i koncentrację. Od lat prowadzi on również badania nad starzeniem się mózgu, neuroobrazowaniem oraz profilaktyką zaburzeń poznawczych.

jak zmieniać biegi
Czy zmiana biegów wpływa korzystnie na pracę mózgu?

Tym razem zespół naukowca postanowił sprawdzić, czy codzienna jazda samochodem może stanowić formę naturalnego treningu poznawczego.

Zmiana biegów angażuje znacznie więcej procesów

Według badaczy cytowanych przez przez japoński serwis Best Car Web, podczas prowadzenia samochodu z manualną skrzynią biegów dochodzi do wyraźniejszej aktywacji kory przedczołowej. To właśnie ten obszar odpowiada między innymi za pamięć roboczą, koncentrację, planowanie oraz podejmowanie decyzji.

Nie chodzi wyłącznie o samo przesuwanie lewarka. Kierowca musi jednocześnie obserwować sytuację na drodze, kontrolować prędkość obrotową silnika, naciskać sprzęgło, wybrać odpowiedni bieg, dozować gaz i zsynchronizować wszystkie te czynności w ułamkach sekund. W rzeczywistości jest to bardzo złożone zadanie angażujące wiele procesów poznawczych jednocześnie. Zdaniem naukowców właśnie taka wielozadaniowość sprawia, że mózg pozostaje przez cały czas aktywny.

To nie oznacza, że automat „usypia” mózg

Choć niektóre opisujące badanie nagłówki sugerują, że skoro ręczna przekładnia pobudza, to automatyczna skrzynia biegów „usypia” określone obszary mózgu, wysnuwanie takich wniosków to przesada.

Badanie pokazuje przede wszystkim, że manualna przekładnia wymaga większego zaangażowania poznawczego podczas prowadzenia pojazdu. Nie oznacza to jednak, że jazda samochodem z automatem jest szkodliwa dla mózgu ani że prowadzi do pogorszenia funkcji poznawczych.

automatyczna skrzynia biegów
Jazda z automatyczną skrzynią jest wygodna, ale manualna też ma swoje zalety.

Sam Kawashima od wielu lat podkreśla, że mózg reaguje na różnego rodzaju aktywności wymagające jednoczesnego przetwarzania informacji. Mogą to być ćwiczenia matematyczne, nauka nowych umiejętności, gra na instrumencie czy właśnie wykonywanie skoordynowanych czynności podczas prowadzenia pojazdu.

Jeszcze wcześniej zespół Kawashimy wykazał również, że regularna jazda motocyklem może poprawiać wybrane funkcje poznawcze u osób wracających do tej aktywności po wielu latach przerwy.

Czy manual może pomagać starszym kierowcom?

To właśnie ta kwestia najbardziej zainteresowała japońskich badaczy. Japonia należy do najszybciej starzejących się społeczeństw świata. W takich warunkach utrzymanie sprawności poznawczej seniorów staje się jednym z najważniejszych wyzwań zdrowotnych.

Zdaniem zespołu Kawashimy codzienne wykonywanie wielu skoordynowanych czynności podczas jazdy samochodem może stanowić rodzaj naturalnego treningu mózgu. Nie zastąpi on oczywiście aktywności fizycznej ani ćwiczeń poznawczych, ale może stanowić dodatkowy bodziec wspierający utrzymanie koncentracji i pamięci. Jednocześnie autorzy nie twierdzą, że sama jazda manualem chroni przed demencją czy chorobą Alzheimera. Dowodów na to obecnie nie ma.

Manualna skrzynia i tak staje się gatunkiem zagrożonym

mazda_mx-5_02
Jazda roadsterem z ręczną skrzynią: niezła terapia dla mózgu!

Nawet jeśli kolejne badania potwierdzą korzyści dla mózgu wynikające z ręcznej zmiany biegów, trudno oczekiwać odwrócenia obecnego trendu. Przyszłość motoryzacji będzie należeć przede wszystkim do automatycznych skrzyń biegów – również w przypadku starszych kierowców, którym automatem po prostu łatwiej się jeździ. Manual bywa wybierany z pasji, a nie z konieczności. Ale czy za 20 lat auta z pedałem sprzęgła w ogóle będą jeszcze na rynku? Nie postawiłbym na to pieniędzy. 

Mikołaj Adamczuk
Udostepnij:

Otomoto.pl News to najnowsze informacje i aktualności motoryzacyjne oraz baza wiedzy na temat modeli, marek i danych technicznych. Chcesz być na bieżąco? Obserwuj nas w Google News.

Obserwuj nas na Google News

Czytaj również