Utylizacja opon – gdzie oddać zużyte?

Choć obecnie wytrzymują znacznie większe przebiegi niż w przeszłości, wcześniej czy później kierowcy będą musieli zmierzyć się z problemem zużytych opon. Gdzie je oddać i co się z nimi dalej dzieje? Utylizacja opon – wszystko, co musicie o niej wiedzieć.

Opona samochodowa stanowi jedyny element odpowiadający za kontakt pojazdu z nawierzchnią, dlatego jest tak ważna. W końcu musi przenieść masę auta razem z pasażerami (i często z bagażem), zapewnić odpowiedni komfort jazdy, a przede wszystkim sprawić, aby jak najlepiej trzymało się ono drogi. Musi być też trwała i odporna na działa niesprzyjających warunków.

Opona samochodowa ma bardzo dużo zadań do wykonania. Często sprzecznych.

Z tego względu do produkcji opon stosuje się bardzo skomplikowane mieszanki gumowe, zawierające mnóstwo dodatków. Niestety, często są one szkodliwe dla środowiska naturalnego i rozkładają się ponad 100 lat. Dlatego zużyte opony należy poddać utylizacji.

Utylizacja opon – przepisy

W naszym kraju przepisy prawne dotyczące odzysku, recyklingu i utylizacji opon uchwalono dość późno. Stało się to dopiero 11 maja 2001 roku, kiedy wprowadzono ustawę o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej. Wcześniej zdarzało się, że opony wyrzucano w lasach czy pozostawiano w polach.

Przepisy dotyczące utylizacji opon w Polsce wprowadzono dość późno, bo w 2001 roku.

Przepisy te nałożyły na wytwórców opon obowiązki odzyskania z rynku 75% wyprodukowanego tonażu opon (z czego 15% powinno zostać poddane recyklingowi), a na firmy z branży motoryzacyjnej – ewidencji, składowania i przekazywania zużytych opon. Jeśli producent nie spełni tego wymogu, jest obciążony karą pieniężną.

Z punktu widzenia przeciętnego kierowcy obowiązuje zakaz wyrzucania opon. Na szczęście mają oni kilka opcji na legalne pozbycie się zużytego ogumienia (TUTAJ dowiesz się, co się dzieje gdy opona ulega uszkodzeniu).

Gdzie oddać zużyte opony?

• zakład wulkanizacyjny: stare opony można zostawić przy wymianie na nowe – np. ze zużytych letnich na nowe zimowe. Trzeba jednak pamiętać, że nie ma on ustawowego obowiązku przyjęcia zużytego ogumienia, ale w większości przypadków pracownicy zakładu bez problemu zabierają zużyte opony, choć często naliczają za to dodatkowe opłaty
• PSZOK (Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych): popularne PSZOK-i przyjmują nie tylko gruz i inne odpady poremontowe, ale także zużyte ogumienie. Robią to bezpłatnie
• Centrum Utylizacji Opon: to największa organizacja w Polsce zajmująca się odzyskiwaniem zużytych opon. Jej zasięg pokrywa terytorium całego kraju, ale chcąc skorzystać z usług CUO należy telefonicznie ustalić miejsce i termin odbioru opon. Co istotne, Centrum Utylizacji Opon dysponuje specjalnymi kontenerami na terenie Polski, do których można wrzucić zużyte ogumienie. Pod koniec 2021 roku było ich ponad 300
• lokalne akcje zbiórki odpadów: są prowadzone przez samorządy. Dzięki nim można pozbyć się zbędnych rzeczy, których nie należy wrzucać do zwykłych pojemników. W tym opon

Utylizacja opon: co się dalej dzieje ze starymi oponami?

Zużyte opony mogą być wykorzystane na cztery różne sposoby. Oto one:

Bieżnikowanie opon

Kiedyś, gdy dostępność opon była znacznie gorsza niż obecnie, wielu kierowców aut osobowych decydowało się na poddawanie ich bieżnikowaniu. Dotyczyło to w szczególności opon radialnych. W największym skrócie bieżnikowanie polega na usunięciu pozostałej warstwy starego bieżnika i nałożeniu nowego.

Obecnie nie zaleca się bieżnikowania opon z dwóch powodów. Po pierwsze lokalny warsztat nie jest w stanie nałożyć bieżnika na zużytą oponę w sposób, który byłby trwalszy i bezpieczniejszy niż wykonano to w fabryce. Po drugie, stalowe opasanie opony i ściana boczna mogą odczuwać skutki starzenia się, a także skrywać uszkodzenia.

Bieżnikowanie opon do auto osobowych dziś już nie jest tak popularne jak niegdyś.

Owszem, bieżnikowanie nadal jest popularne wśród właścicieli pojazdów ciężarowych, co wynika z faktu, że nowe opony np. do ciągników siodłowych są potwornie drogie (TUTAJ dowiesz się, czy poduszki powietrzne mają termin ważności).

Recykling opon

Obok występujących w gumie substancji nieprzyjaznych środowisku, jak sadza, krzemionka, oleje czy żywica, opona składa się z oplotów stalowego i tekstylnego. A więc z cennych substancji, które mogą zostać ponownie wykorzystane.

Recykling ogumienia polega na oddzieleniu od siebie różnych materiałów, a następnie ponownym wykorzystaniu ich w produkcji. Z elementów zużytych opon powstaje bardzo wiele różnych produktów.

Stalowe opasanie jest przetapiane w hucie. Tekstylia wykorzystuje się jako składnik betonu, pozwalający na poprawę jego wytrzymałości i trwałości. Z kolei gumę przetwarza się na granulat, z którego powstają takie produkty, jak wycieraczki samochodowe, dywaniki, uszczelki czy wygłuszenia.

Z gumowego granulatu powstają m.in. wycieraczki samochodowe.

Ale to nie wszystko. Granulat wykorzystuje się również do wytworzenia asfaltu, a także jako jeden z komponentów nawierzchni boiskowych muraw, placów zabaw czy podkładów kolejowych i ekranów akustycznych.

Odzysk energetyczny

W naszym kraju recykling opon najczęściej polega na odzysku energetycznym. Czyli na kontrolowanemu spalaniu, jako alternatywne źródło energii np. w cementowniach. Dzięki zastosowaniu odpowiedniej technologii odzysk energetyczny pozwala na obniżenie emisji dwutlenku węgla do atmosfery.

Nie jest to jednak rozwiązanie optymalne, ponieważ cementownie same w sobie wytwarzają ogromne ilości szkodliwego CO2 (TUTAJ dowiesz się, jak wydłużyć życie akumulatora samochodu elektrycznego).

Piroliza opon

Proces pirolizy polega na odzyskaniu z gumowej mieszanki jej poszczególnych składników. W tym przypadku chodzi o oleje i karbonizat, który może zostać przekształcony w sadzę techniczną.

Może ona posłużyć jako barwnik, albo zostać wykorzystana do produkcji nowych opon. Również oleje można użyć ponownie jako składnik nowego ogumienia.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Ile kosztuje utylizacja opon?

W PSZOK zużyte opony z gospodarstwa domowego zwykle można oddać bezpłatnie. W zakładach wulkanizacyjnych koszt przyjęcia opony osobowej wynosi najczęściej kilkanaście złotych za sztukę, choć stawka zależy od warsztatu i rozmiaru ogumienia. Przy zakupie nowych opon odbiór starych bywa wliczony w cenę montażu.

Czy w PSZOK jest limit liczby opon, które można oddać bezpłatnie?

Tak, limity ustala indywidualnie każda gmina. Najczęściej chodzi o kilka sztuk rocznie na gospodarstwo domowe, np. komplet opon z auta osobowego. Przed wyjazdem do punktu warto sprawdzić lokalny regulamin PSZOK, bo zasady mogą różnić się nawet między sąsiednimi gminami. 

Czy można oddać stare opony przy zakupie nowych?

Tak, to jedno z najwygodniejszych rozwiązań. Wiele warsztatów i sieci sprzedaży działa na zasadzie „stara opona za nową”, czyli przy wymianie przyjmuje zużyty komplet. Czasem usługa jest bezpłatna, a czasem doliczana do montażu.

Co grozi za wyrzucenie lub spalenie opon?

Za wyrzucenie opon w lesie, przy drodze albo do zwykłego śmietnika grozi kara finansowa. Za zaśmiecanie miejsca publicznego grzywna nie może być niższa niż 500 zł. Spalanie odpadów, w tym opon, jest jeszcze groźniejsze, bo emituje toksyczne związki i stwarza ryzyko pożaru; mandat może wynieść do 500 zł, a jeśli sprawa trafi do sądu, grzywna może sięgnąć 5000 zł. 

Czy opony można wyrzucić do kontenera na odpady wielkogabarytowe?

Nie. Opony nie są odpadem wielkogabarytowym i nie wolno wrzucać ich do takich kontenerów. Trzeba oddać je do PSZOK, wulkanizatora, punktu zbiórki albo firmy zajmującej się odbiorem zużytego ogumienia.

Czy utylizacja opon ciężarowych, rolniczych i przemysłowych wygląda inaczej?

Tak. PSZOK zwykle przyjmuje opony z samochodów osobowych pochodzące z gospodarstw domowych. Duże opony ciężarowe, rolnicze, przemysłowe czy budowlane wymagają kontaktu z wyspecjalizowaną firmą. W takim przypadku koszt odbioru często liczy się według masy, czyli za tonę odpadu.

Czy firmy mają inne obowiązki niż osoby prywatne?

Tak. Warsztaty, floty, gospodarstwa rolne i inne firmy nie korzystają z PSZOK na zasadach przewidzianych dla mieszkańców. Przedsiębiorcy muszą przekazywać zużyte opony uprawnionym odbiorcom i zwykle prowadzić ewidencję odpadów w systemie BDO. Kod odpadu dla zużytych opon to 16 01 03. 

Jak długo można jeździć na zużytej oponie?

W Polsce minimalna dopuszczalna głębokość bieżnika wynosi 1,6 mm dla opon letnich, zimowych i całorocznych. To jednak granica prawna, a nie zalecenie bezpieczeństwa. Opony letnie warto wymienić wcześniej, przy około 3 mm bieżnika, a zimowe przy około 4 mm, bo poniżej tych wartości wyraźnie pogarsza się przyczepność. 

Czy bieżnikowana opona jest bezpieczna i tańsza od nowej?

Bieżnikowana opona jest tańsza, ale w autach osobowych takie rozwiązanie jest dziś znacznie mniej popularne niż kiedyś. Problemem może być stan starej konstrukcji opony, zwłaszcza opasania i boków, których uszkodzenia nie zawsze widać od razu. Bieżnikowanie ma większy sens w transporcie ciężarowym, gdzie nowe ogumienie jest dużo droższe, a proces regeneracji odbywa się w bardziej kontrolowanych warunkach.

Czy stare opony można wykorzystać w domu lub ogrodzie?

Można, ale rozsądnie i w małej skali. Stare opony bywają wykorzystywane jako donice, elementy dekoracyjne, zabezpieczenia albo części placów zabaw. Nie zmienia to jednak faktu, że zużyte ogumienie pozostaje odpadem, więc przy większej liczbie opon najlepszym rozwiązaniem jest legalne przekazanie ich do PSZOK, warsztatu lub firmy odbierającej ogumienie.